|
|
|
Ergenlik çağı
yaklaşık olarak çocuğun ilkokulu bitirmesiyle başlar. Bu dönem
çarpıcı fiziksel değişikliklerle başlar. Bu, kızlarda yaklaşık
on bir, erkeklerde on üç yaşlarında ortaya çıkar. Büyüme çok
hızlıdır ve koltuk altlarının ve cinsel organlarının tüylenmesi,
göğüslerin büyümesi gibi ikincil cinsiyet özellikleri belirir.
Bu değişikliklerin bir sonucu olarak çocuk büyük bir şaşkınlık
ve güvensizlik dönemine girer. Artık bir çocuk değildir ama bir
yetişkin de değildir. Artık büyüklerin kurallarını ve
değerlerini kabul etmeyen çocuk (ergen) başka değerler aramaya
koyulur. Kendisi ve toplumdaki yeri hakkındaki görüşleri ancak
yavaş yavaş açıklığa kavuşur. |
|
|
|
Günlük konuşmada ergenlik, genellikle
çocukluktan yetişkinliğe doğru uzanan geçiş dönemi olarak kabul
edilir. Bu dönem yaklaşık 12 yaşından 20 yaşına kadar devam
eder. Tıbben, ergenlik ikincil cinsiyet özelliklerinin gelişmeye
başladığı zamandır. Bunu izleyen dönem gençlik (delikanlılık)
dönemidir. |
|
Ergenlik Döneminde Fiziksel Gelişme |
|
Ergenlik çok ani ve
hızlı büyümeyle başlar (fışkırırcasına büyüme). Kızlarda,
erkeklerden iki yıl kadar daha erken, yani on bir yaşlarında
kendini gösterir. Ancak, ergenliğin yaşı çocuktan çocuğa
değişir. Bir erkek çocukta on bir, bir diğerinde ise ancak on
dört yaşında başlayabilir. Bedenin görünüşü değişmeye başlar ve
çocuk bedeniyle nasıl başa çıkabileceğini bilemez. Bedensel
hareketler eşgüdümlü değildir ve çocuk hantal, beceriksiz bir
izlenim verir. Boyun uzamasının yanı sıra cinsiyet organları
hızlı gelişir (özellikle erkek çocuklarda) ve ikincil cinsiyet
özellikler gelişmeye başlar. Bu özellikler koltuk altlarında ve
cinsel organlarında tüylerin çıkmasını, göğüslerin gelişmesini
ve büyümesini (kızlarda), gırtlak ve burun boşluğunun büyümesini
(erkeklerde), deri altı yağ dokusunun miktarının değişmesini
kapsar. İkincil cinsiyet özellikleri cinsiyet hormonlarının
etkisiyle gelişirler. |
|
|
|
Bu değişiklikler
gittikçe daha erken yaşlarda olmaya başlamaktadır. Bunun nedeni
sağlık ve beslenme koşullarının iyileşmiş olmasında yatabilir.
Cinsel olgunluk erkeklerde ilk meninin çıkmasıyla, kızlarda ilk
adet görmeyle ifade edilir. Bu köklü fiziksel değişiklikler
ergen çocuğu son derece meşgul eder. Bu büyük fiziksel büyüme
önemli miktarda enerji tüketir ve bu çocuğu genellikle bitkin
bir hale getirir. İlk başta buna bir de ilk adetin tedirginliği
eklenir. Bu nedenle ergenliğin başlangıcında sırt ağrısı, baş
ağrısı ve yorgunluk yakınmaları çok yaygın görülür. Bu dönemler
bazen taşkın enerji patlamalarıyla birbirini izler. Bedendeki
değişiklikler güvensizlik ve şaşkınlık duygularına yol açar.
Erkek çocuklarda gırtlağın genişlemesi sonucu sesin kalınlaşması
güvensizlik duygusunu daha da pekiştirir. |
|
Ergenlik Döneminde Cinsellik |
|
Ergenlikteki
en köklü değişiklikler cinsel değişikliklerdir. Bu değişiklikler
için çocuğun anne babası tarafından önceden yeterince
hazırlanması son derece önemlidir. Ancak buna karşın erkekler
ilk meni boşalmasında (kızlarda ilk adet görmelerinde) büyük
şaşkınlık içinde olurlar. Egemen olan cinsel duygular
genellikle, düzenli olarak elle doyum sağlamaya (mastürbasyona)
yol açar. Bu, çocuğun büyük suçluluk duygularına kapılmasına yol
açar ancak öte yandan da gerginliklerden kurtulmasını sağlar. Bu
suçluluk duygularıyla başa çıkamayan çocuklar çoğunlukla kendi
içlerine kapanırlar ve sessiz olurlar. Cinsel eğitim genellikle
anne babadan değil, arkadaşlardan ya da kitaplardan sağlanmaya
çalışılır. Anne baba bu dönemde kendi yaşam deneyimlerinden söz
etmek isteseler bile, gençler buna çoğunlukla değer vermezler.
Ergenlik yaşlarında gençler, genellikle anne babalarının tahmin
ettiğinden çok daha fazlasını bilirler ve anne babaları arasında
cinsel bir ilişki olduğu düşüncesine dayanamazlar. Cinsellik
hala iğrenç, ancak yine de dayanılmaz bir şey olarak kabul
edilir ve anne baba arasında bu tür bir ilişki olduğunun
kavranması çoğunlukla çocuk için büyük bir düş kırıklığı
yaratır. |
|
Ergenlik Döneminde Duygusal Değişiklikler |
|
Şaşkınlık ve
güvensizlik duygularına tepki olarak da dış görünüşe büyük önem
verilir. Giysilerin seçimi büyük önem kazanır, yapılacak ve
yapılmayacak şeyleri birbirinden ayıran kesin sınırlar konur.
Genç çocukların pop müzik yıldızları ve film kahramanları gibi
putlaştırılmış modelleri vardır. Bu putlaştırılan kişilerin
seçimi bir başka güdüye büyüklerin dünyasına karşı çıkmaya
dayanır. Genç çocuklar kendilerini anne babalarından özgür
kılmak ve yaşamlarını kendi istedikleri biçimde yaşamak
isterler.
Genellikle
kendi müziklerini seçerler ve büyükler bunun değerini kabul
etmeyince bu müziğe daha da çok kapılırlar. Genç çocuklar kendi
yaşam biçimlerinin anne babalarınınkinden farklı olduğunu anne
babalarına karşı çeşitli biçimlerde açıkça ortaya koyarlar. Bunu
genellikle saygısız bir davranış içinde dışa vururlar ve anne
babaların görüşlerini hor gördüklerini belirtmekten çekinmezler.
Bu nedenle, anne baba için de zor bir
dönemdir bu çünkü çocuklarının kendilerini terk ettiği duygusuna
kapılırlar. Anne babasından kurtulunca, genç çocuğun kendisine
ilişkin görüşü karışır. |
|
|