|
AİDS'ten Korunma |
|
AİDS'i önlemenin en iyi yolu,
etkili tedavi yöntemlerinin ve aşıların bulunmaması nedeniyle,
korunmayı sağlayacak yeterli bilginin edinilmesidir.
Bilgilendirme başta gençler olmak üzere toplumun tümünü, ayrıca,
risk grubunda olan toplum kesimlerini hedef almalıdır. |
|
|
|
Hedefler |
AİDS'e özgü koruyucu önlemler
aşağıdaki hedeflere yönelik olmalıdır:
• Hastalığın yüksek risk grubundakiler (eşcinseller, uyuşturucu
madde bağımlıları) arasında yayılması engellenmeye
çalışılmalıdır. Bunun için, belirtisiz taşıyıcılar (seropozitif)
taramalarla belirlenmeli, bu kişiler, kimlikleri gizli tutularak
belirli aralıklarla izlenmeli ve hastalık belirtileri
görüldüğünde tedavi edilmelidir.
• Enfeksiyonun kan ve kan ürünleri yoluyla yayılması
engellenmelidir.
• Cinsel ilişkide sorumluluk bilincinin geliştirilmesiyle
enfeksiyonun yüksek risk grubundan topluma yayılması
önlenmelidir.
• Enfeksiyonun sağlık personeline yayılması engellenmelidir.
Bu hedeflere ulaşmak için toplumdaki bireylerin enfeksiyonun
bulaşma yolları; engellenmesi için gerekli olan genel sağlık
kuralları; özellikle de cinsel yaşamla ilgili olarak
bilinçlendirilmesi gerekir. |
|
"Potansiyel" Bulaştırıcı |
|
Bu terim gerçek bulaştırıcılardan
çok daha fazla sayıda kişiyi kapsamaktadır. Potansiyel
bulaştırıcılar arasında AIDS'liler, AİDS bağlantılı sendromlular
ve henüz belirti vermemekle birlikte kan testleri serum pozitif
olanlar yer alır. Bu son gruptakilerin kesin olarak hastalığa
yakalandığı söylenemez; kanda anti-HIV antikorunun bulunması
vücudun virüs ile karşılaştığını gösterirse de, virüsün vücutta
ya da bulaşıcı olup olmadığı bilinemez. |
|
|
|
Cinsel İlişki Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler |
Vücuduna HIV bulaşmamış biriyle
düzgün bir ilişki sürdürmek, her türlü bulaşma tehlikesini
ortadan kaldırır.
Değişik kişilerle ilişkide bulunanların eşlerini iyi tanıması
virüsün rastlantıyla bulaşma olasılığını azaltır. Prezervatif
bulaşma riskini belirgin olarak azaltırsa da, yanlış
kullanılması ya da düşük kaliteli olması, koruyuculuğunu yok
edebilir.
Son olarak, virüs deri ya da mukozalardaki küçük lezyonlardan
daha kolay bulaştığından, anüs yoluyla cinsel ilişkiden kaçınmak
gerekir. |
|
Prezervatifin Doğru Kullanılması
İçin Yapılması Gerekenler |
| |
Evet |
Hayır |
|
Madde |
Lastik |
Doğal Zar |
|
Tip |
Rezervuarlı |
Süper ince |
|
Marka |
Eczaneden
alınabilen |
Kaynağı
bilinmeyen |
|
Ölçü |
Yeterli |
|
|
Saklama |
|
Güneşli ya da
sıcak ortam, paketi zedelenmiş, rengi solmuş |
|
Kullanım |
Dikkatli |
Paketi tırnakla
açmak |
|
Kullanmaya
başlama |
Cinsel
ilişkiden önce |
Cinsel
ilişkiden sonra |
|
Kayganlaştırma |
Sulu
kayganlaştırıcılar, sperm öldürücü kremler |
Yağlı
kayganlaştırıcılar, tükürük |
| |
|
|
|
Boşaldıktan sonra prezervatif en kısa zamanda çıkartılmalı
ve asla yeniden kullanılmamalıdır. |
|
|
Uyuşturucu Madde Kullanımı |
Uyuşturucu madde bağımlılığı,
özellikle gelişmiş ülkelerde gençlerin en ağır sorunlarından
birini oluşturur; damar yoluyla alınan uyuşturucu maddeleri
kullananlar, zamanla ortaya çıkan ağır komplikasyonlara ek
olarak HIV enfeksiyonu tehlikesiyle karşı karşıyadır. Özellikle
gençlere yönelik toplantılarda bağımlısı olmadan arada sırada
damar yoluyla uyuşturucu kullanmanın bile tehlikeli olduğu,
hatta kullanılmış bir şırıngayla yaşamında bir kez uyuşturucu
alan bir kişinin bile risk grubuna gireceği önemle
belirtilmelidir.
Genel olarak, HIV enfeksiyonunun uyuşturucu madde bağımlıları
arasında daha da yayılmasını önlemek için uyuşturucu madde
bağımlılığının önlenmesi gerekir |
|
Belirsiz Taşıyıcılara Verilecek
Bilgiler |
Günümüzde kural olarak hastalığa
yakalanan kişi konusunda başkalarına bilgi verilmemektedir.
Bununla birlikte, hekim durumu eşine anlatması için hastayı ikna
etmelidir; hasta, cinsel ilişkide bulunduğu birden fazla kişi
varsa, tümüne ilişki sonucunda hastalığın bulaşabileceğini
anlatmalıdır. Hekim bu konuda hastaya yardım etmeyi önermelidir.
Belirtisiz taşıyıcı cinsel ilişkide her zaman prezervatif ve
buna ek olarak 9-nonoksinol içeren sperma öldürücü bir krem
kullanmalıdır; deneyler bu bileşiğin virüs öldürücü etkisi
olduğunu göstermiştir.
Ayrıca prezervatifin enfeksiyon tehlikesini tümüyle ortadan
kaldırmasa da, çok azalttığı açıklanmalıdır.
Doğurganlık dönemindeki taşıyıcı kadınlar gebe kaldıklarında
çocuklarının doğuştan virüsü taşıma olasılığı ya da çocukluk
döneminde bulaşma tehlikesi yüksektir. Ayrıca, gebeliğin HIV
enfeksiyonunun ilerlemesinde olumsuz bir etki yaptığı da
unutulmamalıdır.
Vücudunda virüs bulunan bir erkekle virüs bulaşmamış bir kadın
çocuk sahibi olmak isteyebilir. Ne var ki, cinsel ilişki
sırasında virüs kadına bulaşabilir; virüsün bulaştığı, gebeliğin
altıncı ayma kadar anlaşılamayabilir.
Belirtisiz taşıyıcılar kan, organ ve sperma bağışında
bulunmamalıdır. Ayrıca, her türlü tıbbi ve cerrahi girişim
öncesinde, kanının başkalarına bulaşma olasılığı bulunan her
durumda (örneğin diş çektirme) taşıyıcı başkalarına kendi
durumuyla ilgili bilgi vermelidir.
Özellikle acil girişim gerektiren ve HIV testi yapmak için zaman
olmayan durumlarda hekimin hastanın taşıyıcı olduğunu bilmemesi
kötü sonuçlara yol açar. Bu durumun çözümü her zaman genel
önlemlerin uygulanmasında ve hastanın sorumluluk bilincine
güvenilmesinde yatmaktadır. |
|
AİDS Hastalarının Tedavisinde
Uyulması Gereken Kurallar |
Tek kişilik
oda - Hijyen kurallarına uyulduğu ya da hasta başka
enfeksiyonlar konusunda uyarıldığı sürece tek kişilik oda
zorunlu değildir. AİDS hastasıyla yaşayan birinin bağışıklık
sistemi sağlam olmalı ve vücudunda enfeksiyonun bulaşmasını
kolaylaştıran etkenler olmamalıdır.
Yeniden canlandırma ekibi - Ağızdan
ağza solunumun zorluk ve sakıncalarını gidermek amacıyla kalp ve
akciğer reanimasyonu yapmak için her zaman ekip hazır
bulunmalıdır.
Maskeler - AİDS hastasının bakımı
sırasında her zaman maske kullanılması gerekli değildir. Maske
kullanımı yalnızca sürekli öksüren ya da solunum tüpü takılmış
hastanın bakımında görev alan ekip için zorunludur.
Önlük - Kan ve öteki vücut
salgılarının bulaşacağı ortamlarda kullanılması öngörülür.
Eldiven - Kan ve vücut salgılarının
bulaşabileceği durumlarda kullanılır. Bu önlem özellikle
ellerinde kesik ya da sıyrıklar olan ve virüsün kolayca
bulaşabileceği kişiler için çok önemlidir.
Eller - AİDS'li hastanın bakımından
sonra, özellikle eller, kan ve vücut salgıları bulaşmışsa,
mutlaka yıkanmalıdır. Bu önlem eldiven kullanılan durumlarda da
geçerlidir.
Koruyucu gözlükler - Kan ve vücut
salgılarının gözlere sıçrayabileceği durumlarda kullanılmalıdır.
İğne ve şırıngalar - İğne ve
şırıngalar sert ve dayanıklı kaplarda korunmalıdır. Kullanılmış
iğnenin kapağı geri takılmamak, kullanılmış iğneler hiçbir zaman
kırılmamalı, bükülmemeli, böylece kazayla batması
engellenmelidir.
Kas içine ve damardan enjeksiyonlar ve kan alınması -
Yanlışlıkla iğne batmasını ve başka sivri uçlu aletlerle
yaralanmayı engellemek için çok dikkatli olmak gerekir. Bu
işlemler mümkün olduğunca az ve deneyimli kişiler tarafından
yapılmalıdır.
Kan örnekleri - Kan ve öteki vücut
sıvılarından alman örneklerin üzerine iyi görülebilecek biçimde
"Dikkat: mikroplu sıvılarda uyulması gereken kurallara uyunuz"
etiketi yapıştırılmalıdır. Bu etiket örneğin geçtiği her işlem
sırasında korunmalıdır. Kabın dışına kan bulaşmışsa dezenfektan
bir madde ile temizlenmelidir. Bütün örnekler taşıma sırasında
ikinci bir koruma kabına, örneğin geçirgen olmayan bir torbaya
yerleştirilmelidir. Bu kapta ya da torbada delik ya da kesik
olup olmadığı özenle araştırılmalıdır.
Kirli çamaşırlar - Mümkün olduğunca
dokunulmamalıdır. Kan ya da salgı bulaşmış bütün giysi ve
örtülerin plastik bir torbaya konması, sıcak su ve sabunla,
dayanıklıysa çamaşır suyuyla yıkanması gerekir. Kuru temizleme
gerektiren giysi ve örtülerin üzerindeki görünen lekelerin nemli
bir bezle silinmesi, bu bezin de hastanın öteki atıklarıyla
birlikte yok edilmesi gerekir. |
|
AİDS'ten korunma konusunun devamı için
tıklayın >> |
