|
|
İnsan
makinesi herhangi bir makineye, özellikle de bir otomobile
benzetilebilir; otomobilin kendine benzetilen beden ile sürücüye
benzetilen «akıl»dan (ya da «ruh»tan) oluşur. Dolayısıyla insan
makinesi, sürücünün ayrılmaz bir parçası olduğu otomobille
eşdeğerlidir.
Bu insan makinesinin parçalarından biri (organlar ya da dokular)
doğuştan (otomobilde kötü yapım) ya da sonradan olma (otomobilde
yıpranma, kaza...) nedenlerle yetersizleşebilir. Bu yetersizlik,
otomobil örneğimizde arabanın kendiyle ya da sürücüyle ilgili
olabileceği gibi, beden ya da akılla ilgili olabilir. Sürücüdeki
yetersizlik, güçten düşme (arabanın tüm olanaklarından
yararlanmaz) ya da aşırılık (arabasından çok şey ister ve/ya da
tehlikeli biçimde kullanır) biçiminde olabilir. Sürücünün
tutumundaki anormalliklerin arızalara ya da arabanın değişik
parçalarının bozulmasına yol açabileceği gibi, mizacın
anormalliklerinin bedene yansıması (psikosomatik hekimlikte
sinir hastalığının bedene yansımasından söz edilir) da, organ
bozukluklarına yol açabilir.
İyi bir sürücü iyi durumda bulunduğundan emin olmak için
arabasının her organını nasıl düzenli olarak denetimden
geçirtiyorsa, dengeli mizaçlı bir kişi de düzenli olarak tarama
muayenelerine gider.
İyi bir sürücü arabasına zararlı davranışlardan (aşırı hız, vb.)
nasıl kaçınıyorsa dengeli mizaçlı kişi de bedenini (yaralanma,
tütün, alkol...) ve aklını (alkol, uyuşturucu maddeler, aşırı
kafa yorgunluğu...) zararlı etkenlerden korur. Buna
hastalıklardan korunma adı verilir. |
|
|
Arızalı araba nasıl
bir onarıcının teşhis ve tedavisine bırakılıyorsa, hasta beden
de bir hekimin teşhis ve tedavisine bırakılır. Arızalı parçalar
onarılabilir, bazıları değiştirilebilir. Hasta organlar da
iyileştirilebilir ve bazıları değiştirilebilir. Buna organ nakli
denir. İnsanda ilk organ nakilleri, 1958 yılında kazayla
ışınlama sonucunda ilikleri yıkılan Yugoslav fizikçilerinde ilik
nakli biçiminde gerçekleştirilmiş, kısa süre sonra yöntem, önce
Boston, sonra Paris ve Suresnes'de böbrek nakillerine (günümüzde
yüzde 75 başarılı sonuç vermektedir) uygulanmıştır. Yakında,
aynı başarıyla kalp ve karaciğer nakillerinin gerçekleştirilmesi
de beklenmektedir. Bu son 2 organın aktarılmasında sık sık
başarısızlıkla karşılaşılmasının nedeni, organizmanın bu
organları böbreği reddettiğinden daha sık reddetmesi değil,
nakillerindeki bazı özelliklerdir: Karaciğer nakli, bu organın
karmaşıklığı nedeniyle çok yoğun ve karmaşık özenler gerektirir;
kalp naklinde, nakledilen kalp reddedilmişse, hastaya kalbin
durmasını izleyen saniyelerde kalp-damar reanimasyonu (yaşama
döndürme) uygulamak gerekir.
Bu yoğun özenler günümüz hekimliğinde tıbbi kurtarmada başlıca
rolü oynarlar; bir kalp kası (miyokard) enfarktüsü, tüm yaşama
döndürme olanaklarından uzakta, kırlık bir yerde olursa, ölüm
tehlikesi hastanın hemen uzmanlaşmış bir servise
götürülebileceği kente oranla daha yüksektir. Kan kanseri
biliminde bu yoğun özenler, akyuvarlardan yoksun (ilk
karşılaşılan mikrobun ölüme yol açtığı) hastaların yalıtılmış ve
havası mikroptan arındırılmış odalarda oturmalarını ve günümüzde
artık elde edilmesi bilinen kan hücrelerinin naklini kapsar.
Mekanikte olduğu gibi hekimlikte de uzmanlar ve pratisyen
hekimler vardır. Her iki durumda, pratisyene başvurmak yerine
doğrudan doğruya uzmana başvurmak daha pahalıdır ve tam muayene
eksikliği tehlikesini taşır. Pratisyen, anormalliklerin toplam
bilançosunu yaptıktan sonra, gerektiğinde ilgili uzmana ya da
uzmanlara başvurur.
Bu konuda tıp, mekanikten ilerdedir. Otomobil tamircisi, görevi
gereği sürücünün değil, yalnızca otomobilin durumuyla ilgilenir;
pratisyen hekimse bedeni ve aklı muayene eder; Sırf ruhsal
durumu düzeltmekle, bedendeki bir bozukluğu iyileştirebilir ya
da önleyebilir. Özellikle korumaya yönelik psikosomatik
hekimlik, son derece önemli bir daldır.
Tıp ve mekanik ortak iki zorunluluk ortaya koyarlar:
a) Pratisyen hekim ve otomobil tamircisi yalnızca işlerinin
ustası olmakla kalmayıp, birincisi insanı, ikincisi ise otomobil
ve sürücüsünün oluşturdukları ikiliyi sevmelidirler; bu sevgi
olmadıkça "güvenilir' değildirler;
b) Özgür olmalı ve sürücü ya da hasta tarafından özgürce
seçilmiş olmalıdırlar; devletin sağlık hizmetinde çalışan
pratisyen hekimler, başlıca kaygılarının bekleme salonlarını
boşaltmak olduğu gibi kötü, ama hak edilmiş bir ün salmışlardır.
Ayrıca, mekaniğin bazı öğelerini bilen sürücünün, arızaları
başlangıcında, daha karmaşık ve ciddi başka arızalara yol
açmalarından önce izleyebileceği, özellikle de bunların
birçoğunu önleyebileceği kuşku götürmez. Bazı otomatik servis
istasyonlarında radyatöre süper benzin koyan bayan sürücüler
görülmüştür; bu, benzin deposuna su koymak kadar yanlış bir şey
değildir elbet; ama mutlaka arızalara yol açar. Aynı biçimde,
insanlar, sağlık korunmasının, hastalıkların ve tedavinin bazı
öğelerini bilmek zorundadırlar; böylece, istenmeyen gebelikler
önlenebilir, düşük sorunu da ortadan kalkar. Ruhsal ya da
yapısal düzensizliklerin hasta tarafından başlangıçlarında fark
edilmesi, iyileşme olasılığını kuşkusuz yükseltecektir.
Dolayısıyla her birimizin anatomi, fizyoloji, hastalıklar ve
tedavi konusunda elden geldiğince çok bilgi edinmemiz gerekir.
İnsanoğlu bu bilgilere günümüz salonlarında sık sık konuşulan
son tiyatro oyunu son film, son cinayet, son savaş gibi olaylar
kadar ya da daha çok önem vermelidir. Sonradan üretilmiş, kesin
verilerden uzak ve geçmiş ulusların gelişimlerine uyarlanmış
tarihten çok daha yararlı ve ilgi çekici olan bu bilgileri,
okulda öğrenmelidir. Günümüzde cinsel sorunlar, herkesin
biyoloji tıp eğitiminden geçme gerekliliğini kanıtlamaktadır. |
|
|
|
Sayfalar:
1 -
2 -
3 -
4 -
5 -
6 -
7 |
|
|
|
|
Anahtar kelimeler:
Sağlığımız, insan sağlığı, insan makinesi, organlar, dokular,
alkol, uyuşturucu maddeler, aşırı kafa yorgunluğu, yaralanma,
tütün, kalp kası, kalp kası enfarktüsü, teşhis ve tedavi, organ
nakli, kalp nakli, ilik nakli, böbrek nakli |
|
|
