|
|
|
Baş
Ağrısı |
Çocuklarda baş ağrısı
küçümsenmemesi gereken bir sorundur. Uygun tedavi baş ağrısı
nöbetlerinin hafiflemesini ya da tümüyle geçmesini, böylece
çocuğun Herki yaşamında rahat etmesini sağlar.
Çocuklarda baş ağrısı, yeterince tanınmayan ve genellikle
küçümsenen bir sorundur. Oysa önem verilmesini gerektiren birçok
neden vardır. |
|
|
1) Çocukluk ve ergenlik döneminde
baş ağrısına oldukça sık rastlanır. Son yıllarda yapılan bir
araştırma, ilkokul çocuklarının yüzde 62'sinin baş ağrısı
çektiğini ortaya koymuştur. Bu oran 11-12 yaş grubunda yüzde
77'ye, ortaokul öğrencilerinde ise yüzde 82'ye ulaşmaktadır.
2) Çocukta baş ağrısı önemli bir rahatsızlığa neden olur;
çocuğun oyundan zevk almasını engeller ve okula devamlılığını
etkiler. İlkokul çocuklarının yüzde 5'i yıl boyunca en az bir
kez baş ağrısı nedeniyle okula gidemez; bu oran ortaokul
öğrencilerinde yüzde 23'e yükselir.
3) Çocukluk çağında baş ağrısı ya da migren nöbetleri çekenlerde
bu durum erişkin yaşlarda da sürer.
4) Çocukluk çağında migren nöbetinin ortaya çıkmasını engelleyen
ilaç kullanılırsa, nöbetlerin sıklığının önemli ölçüde azaldığı
ya da tümüyle ortadan kalktığı saptanmıştır; koruyucu tedaviye
ne kadar erken başlanırsa, sonuçlar o ölçüde başarılı olur. |
|
Nasıl Tanı Konur |
|
Baş ağrısı ortaya çıktığında
öncelikle "nedeni bilinmeyen birincil baş ağrısı" ile "organik
bir nedene bağlı ikincil baş ağrısı" arasında ayrım
yapılmalıdır. |
|
Migren |
Migren nedeni bilinmeyen birincil
baş ağrılarının tipik bir türüdür. Ağrı genellikle başın yalnız
bir yarısında ortaya çıkar. Genellikle aynı ailenin birçok
bireyinde görülen kronik bir hastalıktır. Yineleyen baş ağrısı
nöbetlerinin arasında hasta tümüyle sağlıklıdır; nöbetler
sırasında otonom (istemsiz) sinir sistemine ilişkin bulgular da
saptanabilir.
Çocukta ve erişkinde ortak noktalar -
Kadınlarda daha sık görülse de, hastaların üçte ikisinin
ailesinde (anne, baba, kardeş) migren öyküsü vardır.
Migren nöbetinden önce baş ağrısının geleceğini belli eden bir
rahatsızlık dönemi (aura) yaşanır. Genellikle görme bozuklukları
(hızla hareket eden parlak noktalar) ya da duyu ve konuşma kaybı
gibi nörolojik değişiklikler görülür.
Birkaç dakika süren nöbet habercisi dönemi (aura) bulantı, kusma
ve başın sağ ya da sol yarısında zonklamayla beliren baş ağrısı
izler. Migren nöbeti genellikle sabah başlar ve günlerce
sürebilir; çoğunlukla uykuyla sonlanır. Nöbetlerin hangi
sıklıkla yineleneceği hiç belli olmaz. |
|
|
Çocukta tipik
özellikler - Migren genellikle 7-8 yaşlarında ve
ergenliğin erken dönemlerinde ortaya çıkar. Çocukluğun erken
dönemlerinde sık sık görülen kusma nöbetleri migrene bağlı
olabilir; çocuk, henüz belirtileri hastalıkla bağdaştıracak
yaşta değildir.
• Migren aura ve bulantı olmadan da ortaya çıkabilir, hatta
başın her iki yarısında da duyulabilir.
• Genellikle bulantı, kusma, karın ağrısı gibi sindirim sistemi
bozuklukları ön plandadır; bu da yanlışlıkla kanda keton
cisimlerinin artışına bağlanabilir.
• Migrenli çocukların ruhsal yapısı (örneğin, mükemmeliyetçilik)
erişkinlerdekine benzer; ruhsal gerginlik nöbetlerin sayısını
artırır.
Çocuklarda migren daha çok okul döneminde sınavlar sırasında ya
da bir çekişme söz konusu olduğunda ortaya çıkar, tatil
dönemlerinde ise azalır.
Migrenlilerde kan tahlilleri, röntgen filmleri gibi incelemelere
başvurulabilir; ağrının temelinde organik bir neden ya da beyin
ve kemiklerle ilgili bir değişiklik olup olmadığının saptanması
için kafatası filmi, bilgisayarlı beyin tomografisi ya da
elektroensefalografi (EEG / beynin elektrik etkinliğini
kaydetme) çekilir. |
|
İkincil Baş Ağrıları |
Baş ağrısı kimi zaman çeşitli
organlarla ilgili hastalıkların belirtisi olabilir; röntgen
filmi ya da bilgisayarlı beyin tomografisi çekilmesiyle kesin
tanı konabilir.
Beyindeki atardamar ve toplardamarların doğuştan gelen oluşum
bozuklukları ya da beyin tümörlerine bağlı baş ağrıları ender
görülür; en sık rastlanan nedenler sinüzit, görme bozuklukları
(miyopluk ya da astigmatlık), ruhsal gerilimler ve ruhsal
çöküntü durumlarıdır. |
|
Tedavi |
İkincil baş ağrılarının tedavisi,
bozukluğun nedenini ortadan kaldırmaya yöneliktir; öte yandan,
migren gibi birincil baş ağrılarının gerçek nedenleri henüz tam
olarak aydınlatılamamıştır.
Çocuklarda migren tedavisinde yalnızca ilaç düşünülmemelidir;
çocuklarda "migren" genellikle bir ruhsal hoşnutsuzluk
belirtisidir ve çocuğun çevre ile (aile, okul) ruhsal
çatışmasının klinik görünümü olarak değerlendirilmelidir. Bu
nedenle, ilaç tedavisine başlamadan önce, çocuğun ruhsal
durumunu, çevresini incelemek ve bu alandaki olumsuzlukları
değiştirmeye çalışmak gerekir.
Migrende ilaç tedavisi söz konusu olunca, akut nöbet tedavisi ve
migren nöbetlerinin önlenmesi ayrı ayrı ele alınmalıdır.
Akut nöbet tedavisinde, daha iyi uyum gösterilenlere öncelik
verilerek ağrı kesiciler kullanılır. Bu ilaçların olabildiğince
çabuk, yani nöbet başlar başlamaz verilmesi gerekir. Bulantı ve
kusmayı önleyecek ilaçlar da verilebilir. Ağrı kesici tedavinin
yanı sıra, çocuğun karanlıkta dinlenmesi ve rahatlaması da
yararlı olabilir.
Migrende önleyici tedavi nöbetler çok sıklaştığı zaman (ayda 2-3
kez) uygulanır; temelde erişkinde uygulanandan farklı değildir,
dozlar yaşa göre ayarlanır. |
|
Çocukta Baş Ağrısı Ortaya Çıktığında Araştırılması Gerekenler |
• Ailede baş ağrısının görülme
sıklığı
• Çocuğun daha önceki sağlık durumu, özellikleri
• Baş ağrısının başladığı yaş
• Gün içinde ortaya çıktığı zamanlar
• Her nöbetin süresi
• Nöbetlerin sıklığı
• Ağrının yerleşimi
• Ağrının tipi ve niteliği
• Nöbetten önce ve nöbet sırasında ortaya çıkan öteki bulgular
• Nöbeti ortaya çıkaran etkenler (saptanabilenler)
• Yaşam biçimi özellikleri (beslenme, uyku, kullandığı ilaçlar)
• Daha önceki tedaviler ve ne ölçüde etkili olduğu |
|
İkincil Baş Ağrıları |
• Kulak-burun-boğaz, göz ve diş
hastalıklarına bağlı baş ağrıları:
a) burun, sinüs, kulak iltihaplarında damarların büzüşüp
genişlemesi
b) şaşılık, görme kusurları, göz yorgunluğu
c) diş iltihapları, şakak-altçene kemiği ekleminin işlevsel
bozuklukları
• Beyin içinde gelişen süreçlere bağlı baş ağrıları:
a) beyin tümörü
b) beyin zarında (meninks) hematom (kan birikmesi)
c) beyin apsesi
• Beyin zarlarına bağlı baş ağrıları:
a) beyin zan iltihabı (menenjit), beyin iltihabı (ensefalit)
b) kanamalar
• Migren dışı damar kaynaklı baş ağrıları:
a) ateş
b) akut kafa travmaları
c) ani tansiyon yükselmesi
d) ilaçlar ve zehirler
e) metabolizma bozuklukları
• Travma sonrası baş ağrıları
• Gerilim baş ağrıları
• Ruhsal kökenli baş ağrıları
a) ruhsal çöküntüye bağlı
b) bunaltıya bağlı |
|
|
